vrijdag 13 september 2013

Havo- addergebroed




Het regende mateloos. Mulder schreef op het stoffige groene schoolbord. Hij was met gedichten bezig. Soms trakteerde hij de kinderen op poëzie. Ze moesten de mooie verzen die hij voorlas overschrijven in hun schrift of multocahier.  
 Ze zagen het nut daar helemaal niet van in. Dat was niet zonder risico. Hij stond immers met z’n rug naar de leerlingen. 

Die konden vlug allerlei dingen uitspoken. Ze brachten bijvoorbeeld hun geschut in stelling en schoten met minuscule stukjes papier. 
Door het lege omhulsel van een balpen bliezen ze zo vieze kleverige propjes in zijn richting. Leerlingen stopten een stuk kranten- of wc-papier in hun mond en herkauwden dat tot er een plakkerige substantie ontstond. Ze rolden er balletjes van en propten die in hun blaaspijp, namen hun leraar onder vuur.
Vandaag getrooste hij zich de moeite die mooie beginregels  van Vestdijks eerste sonnet uit ‘Madonna met de Valken’ op ’t bord  te schrijven………

De wilde zwier die gij de worp verleende,
Een onbesuisd en maagdelijk gebaar,
Verwees mij naar dezelfde heem’len waar
De valk, aanvallend in zich in klim vereende….

Toen vlogen hem links rechts  die speekselpapier projectielen toch weer om de oren. De propjes hechtten zich aan het schoolbord tussen en naast de poëzie van de dichter. Toen Mulder zich snel omdraaide, zag hij in z’n klas de neutrale gezichten van Sandra, Geert, Jurgen en Leonie die net als de rest van dat havo-addergebroed ijverig de zinnen op het bord in schrift of multomap  overnamen  Een enkeling sabbelde op  pen  of potlood en staarde nadenkend naar het plafond. 

Dit ritueel herhaalde zich bij de volgende strofen die  hij in krijt noteerde. Bij een andere gelegenheid toen hij iets met bordkrijt schreef, herinnerde hij zich een leraar wiskunde van de kweekschool in Groningen. Die man zag in de spiegeling van raam en glas wat er zich achter zijn rug afspeelde en greep met bergen strafwerk genadeloos in.. Mulder keek toen eens terloops opzij naar het raampje naast de toegangsdeur van het lokaal en betrapte Marieke Sprot op heterdaad, wees daarna naar Jurgen Visser en zei: ‘en jij mag straks ook even nablijven, ja jij!’

De kleine stukjes papier die aan het bord kleefden, werden snel hard. Misschien waren het ook stukjes papier-maché.  Bij Knutsel zijn collega Handvaardigheid hadden ze poppen en narrenkoppen moeten maken van  een papje van krantenpapier, lijm en water. Zo waren ze ongewild op het idee gebracht dat je met dat spul bij andere leraren een geintje kon uithalen.  
 Nog een enkele gebeurde maal het dat hij de leerlingen zo het gevoel gaf dat hij ogen in zijn rug had en een paar weken later legde hij in een goedmoedige bui aan zijn klas uit hoe het kwam dat hij  hen elke keer snapte als hij zich omgekeerd had.  Ze vonden dat wel sportief. 

Het schieten met kleffe kogeltje hield op. Misschien zochten ze nu naar andere meer geraffineerde methoden om een de man voor de klas te plagen of voor schut te zetten.  Hoe dan ook. Af en toe raakten de leerlingen toch onder de indruk wanneer hun leraar weer eens zijn poëzie –stokpaardje bereed. 
Dat gebeurde vooral als hij uit het blote hoofd een gedicht opzei, declameerde  voordroeg , zoals: ‘De Schepen’  van Jan van Nijlen, ‘ De Dieren’, van Aart van der Leeuw of ‘ Het Lied der achttien Doden’  van Jan Campert:

‘ Een cel is maar twee meter lang
En nauw twee meter breed
Wel kleiner is het stuk grond
dat ik nu nog niet weet
maar waar ik naamloos rusten zal,
mijn makkers bovendien
Wij waren achttien in getal,
geen zal den avond zien.’

Dan volgden er nog zeven coupletten en de klas luisterde verbaasd naar die ratelende docent. Hoe was ’t in godsnaam mogelijk dat die man  dat allemaal nog uit zijn bolle kop wist. En ze waren helemaal met stomheid geslagen als hij die drie lange gedichten achter elkaar ten gehore bracht. Ze waren  murw want die gedichten waren  verhalend lang, hadden veel strofen.
Mulder vertelde ze dan dat hij die verzen vroeger  voor school  van buiten had moeten leren en dat hij en zijn klasgenoten vroeger om de beurt voor de klas moesten verschijnen om zo’n gedicht heel mooi en met gevoel voor te dragen en zijn havo- studenten snapten niet dat hij na zo’n lange tijd dat allemaal nog wist.. 

Die man was een wonder , al heel oud, want voor WOII al geboren, had een ijzeren geheugen en ogen op steeltjes, Hij zag immers alles wat er in de klas gebeurde.
Daar kwam ook nog bij dat die meneer Mulder uit eigen werk voordroeg. Dat had tot gevolg dat er meisjes na afloop van de les naar hem toe gingen met de vraag of hij iets in hun poëziealbum, versjesschrift of vrienden boekje schrijven wilde.
Voor een van die meiden, ’t kon Sandra  of Leonie geweest zijn, krabbelde hij iets over haar ‘ Gouden haar’ neer dat ze hebben zou. Dat was pesterij van een hogerplan, immers beide dames hadden pikzwart haar.

‘ Ik zou met jou een appel willen schillen
en zitten op een zonnebankje in het woud
kijken naar je haar van goud
dat je niet hebt, ik weet het wel
maar bij sprookjes zijn die dingen zeer in tel
je zou me zoenen met het risico
 dat ik een prins en jij een kikker was
maar zoiets merk je doorgaans later pas.’

Niet altijd besteedde hij veel tijd aan zo’n schrijfverzoek, vaak waren die versjes niet lang, deed hij niet zijn best en knutselde bij gauw een limerick of puntdicht in elkaar.
©c.u.
Van mijn feuilleton: Uit de Verste Verte

vrijdag 6 september 2013

Het lied van Annie



                                 Annie

                                  Ik zag hem voor het eerst in de ronde van Laag Keppel
                                  Het grote mes erop, een iets te lage zit
                                  Hij finishte niet echt,maar reed in een greppel
                                  Tanden uit z’n wiel en uit z’n gebit
                                  Toen kwam ik hem weer tegen, in de omloop van Den Brielle
                                  Daar reed ie half cours nog bij de eerste tien
                                  Overstekend wild reed hem in de wielen
                                  Toen viel ie stil en was voorgoed gezien

                                  Ik ben zijn verzetje en z’n chef d’Equipe
                                  Ik ben z’n bidon en z’n velodroom
                                  Mijn cols zijn van de eerste kategorieke
                                  En mijn vals plat buitengewoon

                                 Ik werd verliefd op hem, ja meer nog op z’n dijen
                                 Die kabel dikke spieren, een geweldige atleet
                                 Een klasbak, geen plakker, nee een echte flyer
                                 Zoals ie ’t peloton het snot voor d’ ogen reed
                                 En als ie viel dan viel ie enkel in de prijzen
                                 Een fruitmand, f 50.-, een kip, een vatenkwast
                                 Beker, vaantjes, linten hangen als bewijzen
                                 Van vergane glorie in de prijzenkast

                                Ik werd z’n grootste fan, stond aan de meet te wachten
                                Volgde hem naar Gent, Luik en Vinkenveen
                                Van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat in m’n gedachten
                                Maar hij zag mij niet staan, hij flitste langs me heen
                                Foto’s uit de kranten heb ik opgehangen
                                Ik kreeg zelfs op een dag van hem een lekke band
                                Dag en nacht liep ik naar Koosje te verlangen
                                In mij zag hij geen Miss, een kwalijk misverstand

                                Nee Koos was niet op mij, hij hield alleen van trappen
                                Zijn blik bleef op oneindig, hij had geen oog voor mij
                                Op mijn frame wilde Koos nooit eens een keertje stappen
                                Ik bleef voor hem een vreemde en dat bevreemdde mij
                                De fiets ging voor het meisje, mijn cols zag ie niet zitten
                                De Keuter en de Cauberg, sprak hem veel meer aan
                                Die heeft ie vaak genomen, de mijne liet ie zitten
                                Hij heeft me in m’n hemd en m’n coltrui laten staan     
              

Liedtekst van mijn  collega Jan de koning uit onze toneel-muziek produktie 'Kom eens Langs'
                           


woensdag 28 augustus 2013

Een slaap les




tekstverklaring slaapverwekkend
Een slaap les

Het was een dag waarop het maar niet licht wilde worden. De bel voor het eer­ste uur klonk. Leerlingen kwamen zijn lokaal in en zochten hun plaats. Sandra Baars deed 't licht aan.
Mulder zei:’ Jongelui en Beste kinde­ren, als jullie  nu eens  een keer echt stil willen worden , kun je als je goed luistert, horen wat er in an­de­re loka­len ge­beurt.’
Het werd stil­ler dan stil.
Uit 't lokaal van  zijn collega  geschiedenis klon­ken gedempt his­tori­sche kre­ten.  In het do­mein van Herr Deuts­chland waren de beruch­te voorzet­sels van de derde naamval te horen. Ergens in de verte werd ge­scholden, met een deur ge­smeten; de wiskundedocent had z'n eer­ste pupil verwij­derd. Een tijdlang bleef de klas  op  het vreemde verzoek van hun leraar zo luisteren naar  die verre geluiden ‘ Sandra, ’ zei hij tenslotte, ‘doe het licht uit, 't is te vroeg  om les  te geven, we gaan sla­pe­n!’
Op slag was 't don­ker, nacht bij­na.

‘Zo, maak het je maar  eens gemakkelijk; ga  lekker met je hoofd en armen op je tafeltje liggen, schuif je boek en schrift maar aan de kant! We gaan een poosje slapen­’
Marieke giechelde, maar deed wat hij wou. Het duurde even voor ze be­sefte dat  haar leraar 't meen­de. Er klonk surro­gaat -gesnurk­ en men keek of ie­der meespeelde. Sommigen knepen stijf hun ogen dicht Anderen gluurden wat verbaasd rond. 
Na kor­te tijd heerste er een diepe rust, stilte waarvan een le­raar slechts dro­men mag. Uit lo­ka­len hoorde je  verre gelui­den, samen sla­pen kreeg ­zo een andere di­mensie! .In alle klassen brandde licht en in lokaal 7 was het vreemd donker. Conrector Verpalen die over de bovengang  ging, dacht waarschijnlijk dat  het lokaal leeg was en kwam geen poolshoogte nemen.
En zo bleef het stil in de klas tot Olaf zei:’ Meneer, moe­ten we nog langer slapen!’ ‘Wou jij soms huiswerk ma­ken!’  Nee, dat wilde hij niet, de rust kwam terug met 't zwakke leven van ver­re en nabije loka­len.

Buiten begon 't te sche­me­ren; hij pakte een boekje, ging bij 't raam zitten en begon  voor te lezen iets van de Vlaamse schrijver Karel Jonckheere; ‘Kinde­ren met krekelstem’, een lang gedicht over school­kinderen in Servië, die bij 't aan­breken van de dag, na een lange nacht in school, door Duitsers gedood wor­den.   
En  terwijl het buiten langzaam lichter werd las hij voor  die passende indruk makende re­gels:… ‘ naar een verhaal luisteren kinderen, zeven, honderd, duizend. Ze zijn er eens geweest. Die nacht.’ en verderop de zinnen :’de school ­plicht ont­waakt uit dui­zen­den ogen, de les die je van­nacht hebt geleerd moet je echter voor morgen niet kennen, voor allen be­gint de grote vakan­tie,  straks speel je in de eeu­wig­heid. Dag kinderen met de krekelstem.’
De bel ging, 't verhaal was uit!­ Een andere klas kwam; dikke meisjes en lange jon­gens: een af­grijselijke her­rie. Ze wilden alle­maal tegelijk naar bin­nen;. Bij de wisseling van de les stond aan de over­kant van de gang de trage, f­leg­matie­ke Herr D. over zijn naam­vallen na te den­ken.
©c.u.

zondag 25 augustus 2013

Vanuit de Verte




Een boek en een multocahier vlogen  rakelings langs zijn hoofd, knalden tegen het bord en vielen op de grond achter hem.
Een meisje krijste:’ en nou ben ik het zat.’
Ze gooide  haar tafel en stoel om en stoof het lokaal uit. De deur knalde.
Twee andere meiden stonden op, krijsten;’ dan gaan wij ook!’
Opnieuw werd de deur ruw dicht gesmeten.
Het was een donderdagmiddag, het laatste uur. De rest van de leerlingen keek even op, maar werkte verder.
De projectielen die  op hem afgevuurd waren,  bleven liggen
De leerlingen waren met een tekstverklaring bezig; een eindexamen opgave. Ze moesten voorbereid worden op het felbegeerde mavo  of havo diploma. Leuk vonden ze dat niet’ Er was gezeurd en tegengestribbeld.
‘ Meneer Mulder kunt U niks  spannenders bedenken. Het is zo saai, meneer!’
Op zijn kruk vanachter de hoge lessenaar keek hij op hen neer. Doodziek werd je van dat gemekker.
‘ Ik  zit hier toch niet voor de klas om grappen te tappen', zei hij.

Ze bleven mopperen.
’ Meneer, wanneer hebben we  zulke vragen en dat tekstgedoe later nou  nodig!’ vroeg  er een en Sandra Baars treiterde:’ Als ik straks ergens een baan heb, meneer Mulder, moet ik dan ook alinea’s samenvatten en open vragen oplossen en tegenstellingen kunnen aanwijzen?’
‘ Als je zulke dingen niet kunt, Sandra Baars, dan haal je het diploma niet en dan mag je alleen maar vakken vullen of achter een kassa zitten.’
Dat was het moment geweest waarop het grof geschut begon en hij met  studiemateriaal bekogeld werd.
Hij keek eens naar het leerboek en werkschrift die achter hem op de vloer lagen en bedacht dat de dames misschien toch een tikkeltje  gekwetst waren door zijn  cynisme.
De bel klonk.  Vier mavo ging. Iemand raapte de spullen op. Anderen verzamelden de eigendommen van de voortvluchtige meiden.

De volgende morgen het derde uur wilden ze weer  het lokaal in. De boekensmijtster was welkom. Ze had  hem ’s avonds gebeld en gezegd dat ze toch  wel spijt had van haar ongewone actie.
De twee meelopers; Marieke Sprot  en haar vriendin Leonie  Kibbeling stuurde hij weg. Ze vonden ook niet dat ze wat uit te leggen hadden.
 ‘ Ga maar naar  Rector Schar,’ zei hij.
Die nam hem in de middagpauze apart en was van oordeel  dat ze weer  in de les mochten. Die meisjes hadden tenslotte alleen maar partij gekozen voor een vriendin.
‘ Eerst excuses,’ was zijn reactie.
Schar liep hoofdschuddend over zoveel koppigheid weg.

Nog twee maal weigerde hij Leonie en Marieke de toegang. Het duurde tenslotte ruim een week voor ze eieren voor hun geld kozen. Ze kwamen met een tamelijk neutrale smoes waarbij ze elkaar telkens in de rede vielen.
‘ het was misschien beter geweest als ze het niet gedaan hadden, maar hij had ook wel een beetje begrip kunnen tonen, hun vriendin die zorgen had en verdrietig was  hadden ze alleen maar willen steunen.’
Dat die een tijd later het leven niet meer aankon, had niemand toen kunnen weten. Misschien had hij dan voor haar buitensporige gooi - en smijtactie  meer begrip gehad. Het was maar beter dat je niet alles van te voren wist in het bestaan.

Marieke en Leonie konden de klas weer in en begonnen met frisse tegenzin aan een nieuwe  tekst en moesten  veel verwijswoorden, sleutelwoorden en kernzinnen opzoeken. Met Marieke bleef hij de rest van het jaar op gespannen voet staan. 
Voor Leonie hield hij een zwak. Dat kwam vooral door die charmante steenkoologen, maar wellicht had het ook te maken met haar  gekke achternaam. Je dacht natuurlijk direct aan een smakelijk visgerecht. In het grote achternamenboek kon echter iedereen verifiëren dat  het allemaal niet verzonnen was. Haar gaf hij de bijnaam mevrouw Kibbel en soms gebruikte hij die toenaam ook in de les, riep dan af en toe Kibbeltje zit niet aldoor te kletsen
Jaren later kwam hij ze nog ergens tegen in de volwassen wereld. Marieke werkte op een makelaarskantoor waar hij zijn huis in de verkoop had gedaan omdat hij naar Groningen terug wou. Ze reageerde verrast en enthousiast.’ Ah meneer Mulder, ik heb veel van U geleerd en we hadden het toch altijd zo gezellig op school’ , meende ze.

Met Leonie Kibbeling stond hij eens oog in oog in Italiaans restaurantje toen hij daar met een vriendin pasta at. Met haar donkere flonkerogen vroeg ze ondeugend lachend of het gesmaakt had en of ze nog iets na wilden. 
Die ondeugende ogen van Kibbel herinnerden hem aan vroeger en heel erg lang geleden toen zijn ouders van de Veluwe naar Groningen verhuisden. Hij  was boos geweest en dacht ook nu nog ontstemd: en mij werd niets gevraagd,  ik wilde helemaal niet. Wat moest ik daar in dat verre Noorden op een vreemde Kweekschool zonder de  klasgenoten waar ik in Deventer zo vertrouwd mee was geraakt…………
Het was misschien ergens in het voorjaar van 1953 geweest. Ja, ik zat in de restauratie, de wachtkamer, van het Groninger hoofdstation  en wachtte  daar op Annie.